ელექტრომობილი ჩინეთიდან: ბატარეა, რესურსი და დატენვა

ელექტრომობილში ბატარეა ყველაზე ძვირი კვანძია - მისი ღირებულება მანქანის ფასის მესამედსაც აღწევს. ამიტომ მეორადი ელექტრომობილის შერჩევისას სწორედ მისი მდგომარეობაა მთავარი, და არა გარბენი ან სალონის იერსახე. სუფთა სალონი და ლამაზი ძარა ბატარეის შესახებ თითქმის არაფერს გეუბნებათ, ხოლო გაცვეთილი ბატარეის შეცვლა ან მასთან ერთად ცხოვრება შეიძლება ძალიან ძვირი დაგიჯდეთ.

ორი ტიპი: LFP და NMC

ჩინურ ბაზარზე ორი ძირითადი ქიმიაა:

• LFP (ლითიუმ-რკინა-ფოსფატი) - უფრო ხანგამძლეა, ნაკლებად კარგავს ტევადობას და უსაფრთხოა. სამაგიეროდ ცივ ამინდში მარაგი უფრო მკვეთრად ეცემა. BYD ამ ტიპს იყენებს.
• NMC (ნიკელ-მანგანუმ-კობალტი) - მეტ მარაგს იძლევა იმავე წონაზე და ზამთარში უკეთ იქცევა, თუმცა წლების განმავლობაში ტევადობას უფრო სწრაფად კარგავს.

არცერთი არ არის "უკეთესი" - მნიშვნელოვანია, იცოდეთ, რომელი გაქვთ და რას ელოდოთ. თუ მანქანას ძირითადად ქალაქში და ყოველდღიურ მარშრუტებზე გამოიყენებთ, LFP-ის გამძლეობა დიდი უპირატესობაა. თუ ხშირად გაქვთ გრძელი გასვლები ან ცივ რაიონებში მოძრაობთ, NMC შეიძლება უფრო მოსახერხებელი აღმოჩნდეს.

რესურსის დაკარგვა

ბატარეა ტევადობას თანდათან კარგავს. პირველ წლებში ვარდნა უფრო შესამჩნევია, შემდეგ პროცესი ნელდება. სამ-ოთხწლიან ავტომობილზე საწყისი ტევადობის 90%-ს ზემოთ შენარჩუნება კარგ მაჩვენებლად ითვლება.

მთავარი, რაც უნდა შემოწმდეს, არის SOH (State of Health) - ბატარეის ჯანმრთელობის მაჩვენებელი პროცენტებში. ის ავტომობილის დიაგნოსტიკიდან იკითხება. ჩვენ მას ყოველ ელექტრომობილზე ვამოწმებთ შეძენამდე. ანუ გადაწყვეტილებას ეყრდნობით რეალურ დიაგნოსტიკურ მონაცემს და არა გამყიდველის სიტყვას ან ეკრანზე ნაჩვენებ ოპტიმისტურ ციფრს.

რატომ ეცემა მარაგი ზამთარში

ცივ ამინდში ორი რამ ხდება: ბატარეის ქიმიური აქტივობა ნელდება, და სალონის გათბობა ენერგიას პირდაპირ ბატარეიდან იღებს - ბენზინის მანქანისგან განსხვავებით, სადაც სითბო ძრავის გვერდითი პროდუქტია.

შედეგად ზამთარში რეალური მარაგი დეკლარირებულზე 20-30%-ით ნაკლებია. ეს ნორმაა და გაუმართაობას არ ნიშნავს. თუ ავტომობილს თბოტუმბო (heat pump) აქვს, ვარდნა შესამჩნევად ნაკლებია - ეს პარამეტრი კომპლექტაციის შერჩევისას ღირს გადამოწმება. იმავე კომპლექტაციის ორ მანქანას შორის თბოტუმბოს არსებობამ შეიძლება ზამთრის რეალური მარაგი საგრძნობლად შეცვალოს.

დეკლარირებული მარაგი

ჩინურ განცხადებებში მარაგი ხშირად CLTC სტანდარტით იწერება. ეს ციკლი ოპტიმისტურია - რეალური მაჩვენებელი დაახლოებით 25-30%-ით დაბალია. ევროპულ WLTP-სთან შედარებით CLTC-ის ციფრი დაახლოებით 15%-ით მაღალია.

ანუ თუ განცხადებაში 600 კმ წერია CLTC-ით, ზაფხულში რეალურად 430-450 კმ-ს უნდა ელოდოთ, ზამთარში კი 330-360 კმ-ს. ამიტომ მარაგის შეფასებისას ყოველთვის დაითვალეთ, რომელი სტანდარტითაა მითითებული ციფრი, და მხოლოდ ამის შემდეგ შეადარეთ მანქანები ერთმანეთს.

დატენვა საქართველოში

ქალაქში სწრაფი დამტენების ქსელი თანდათან ფართოვდება, თუმცა რეგიონებში ჯერ კიდევ იშვიათია. თუ ხშირად მოძრაობთ თბილისის გარეთ, ან EREV ჰიბრიდი აჯობებს, ან წინასწარ დაგეგმეთ მარშრუტი დამტენების მიხედვით.

სახლის დატენვისთვის საკმარისია ჩვეულებრივი 220V ქსელი, თუმცა სრული დატენვა 8-12 საათს მოითხოვს. სპეციალური wallbox ამ დროს 4-6 საათამდე ამცირებს. თუ საკუთარი ეზო ან პირადი პარკინგი გაქვთ, ღამით დატენვა ყველაზე მოსახერხებელი და იაფი ვარიანტია. მრავალბინიან სახლში კი წინასწარ გაარკვიეთ, შესაძლებელია თუ არა სადენის გაყვანა პარკინგამდე.

რა შევამოწმოთ ყიდვამდე

• SOH მაჩვენებელი - 90%-ზე მაღალი სასურველია
• ბატარეის ტიპი (LFP თუ NMC) და ტევადობა kWh-ში
• თბოტუმბოს არსებობა
• სწრაფი დატენვის მაქსიმალური სიმძლავრე
• რამდენჯერ იყო სწრაფად დატენილი - ხშირი სწრაფი დატენვა რესურსს ამცირებს

ეს ხუთივე პარამეტრი ჩვენს შემოწმებაში შედის და ანგარიშში გამოგიგზავნით შეძენამდე.

გავრცელებული შეცდომები

• მხოლოდ გარბენზე ორიენტაცია. დაბალი გარბენის მქონე მანქანას შეიძლება ბატარეა ცუდად ჰქონდეს, თუ ის ხშირად სწრაფად იტენებოდა ან დიდხანს უმოქმედოდ იდგა.
• CLTC-ის ციფრის რეალურად აღქმა. შედეგად მყიდველი ელოდება მარაგს, რომელსაც მანქანა ყოველდღიურ ცხოვრებაში ვერ მისცემს.
• ზამთრის მარაგის უგულებელყოფა. ზაფხულში გამართულ გასინჯვას არ უნდა დაეყრდნოთ, თუ მანქანას ცივ თვეებშიც გამოიყენებთ.
• დატენვის გეგმის არქონა. მანქანის ყიდვამდე უნდა იცოდეთ, სად და როგორ დატენავთ მას ყოველდღე.
• ბატარეის ტიპის უცოდინრობა. LFP და NMC სხვადასხვა ქცევას გვთავაზობს და მოვლის მიდგომაც განსხვავებულია.

რა ვკითხოთ გამყიდველს ან მედიატორს

• შეიძლება თუ არა SOH-ის დიაგნოსტიკური ჩვენების ნახვა ადგილზე?
• მანქანა ძირითადად სახლში იტენებოდა თუ სწრაფ სადგურებზე?
• ბატარეა ოდესმე შეკეთებული ან გამოცვლილი ხომ არ ყოფილა?
• კომპლექტაციაში თბოტუმბო შედის თუ არა და რა დატენვის სადენები გაქვთ?

ჩვენთან მანქანის შემოწმება ადგილზე ხდება, გადახდამდე. რკინიგზით თბილისში ტრანსპორტირებასა და საბაჟო გაფორმებას საქართველოში ჩვენ ვაწარმოებთ, ამიტომ ბატარეის მონაცემები წინასწარ გექნებათ და გადაწყვეტილებას დაუჩქარებლად მიიღებთ.

ხშირად დასმული კითხვები

ზამთარში მარაგის ვარდნა ბატარეის გაუმართაობაზე მიუთითებს?

არა. ცივ ამინდში მარაგის შემცირება ნორმალური მოვლენაა, რადგან ბატარეის ქიმია ნელდება და გათბობა ენერგიას მოიხმარს. თბოტუმბოიან მანქანაზე ეს ეფექტი უფრო სუსტია.

რომელია უკეთესი: LFP თუ NMC?

ერთმნიშვნელოვანი პასუხი არ არსებობს. LFP უფრო ხანგამძლეა და უსაფრთხოა, NMC კი მეტ მარაგს იძლევა და ზამთარში უკეთ იქცევა. არჩევანი თქვენს მოძრაობის სტილზეა დამოკიდებული.

შეიძლება ჩინური ელექტრომობილის სახლში დატენვა ჩვეულებრივი როზეტიდან?

დიახ, საკმარისია ჩვეულებრივი 220V ქსელი, თუმცა სრული დატენვა 8-12 საათს მოითხოვს. wallbox ამ დროს 4-6 საათამდე ამცირებს.

რას ნიშნავს CLTC და რატომ არ უნდა ვენდო მას სრულად?

CLTC ჩინური ტესტირების ციკლია, რომელიც ოპტიმისტურ შედეგს აჩვენებს. რეალური მარაგი დაახლოებით 25-30%-ით დაბალია, ამიტომ ციფრი ყოველთვის კორექტირებით უნდა აღიქვათ.

თუ ჩინეთიდან ელექტრომობილის შეძენას აპირებთ, დაგვიკავშირდით - იმერი მოტორსის გუნდი ბატარეის შემოწმების ანგარიშს გამოგიგზავნით, ან გამოიყენეთ ჩვენს საიტზე არსებული კალკულატორი და თავად შეაფასეთ ხარჯები.